Për sigurinë tonë në jetën e përditshme kujdesemi disi automatikisht. Përdorim rripat e sigurisë në makinë, helmetën në biçikletë dhe në ski, kemi të instaluara pajisje sigurie në banesë, ndalojmë në të kuqe dhe e mbyllim makinën. Megjithatë, në botën virtuale kujdesemi dukshëm më pak për sigurinë tonë.
ME SA MUNDËSI kjo ndodh sepse në jetën e përditshme e dimë si duhet të sillemi dhe se nga çfarë duhet të ruhemi. I njohim kërcënimet dhe, për këtë arsye, jemi në gjendje të përfytyrojmë pasojat e tyre; i bëjmë gjërat automatikisht dhe veprojmë sipas kësaj. Por në jetën digjitale nuk jemi aq mirë të njohur me kërcënimet. Zakonisht nuk e dimë saktësisht se cilat ekzistojnë dhe çfarë mund të sjellin. Ndërkohë, teksa po kalojmë gjithnjë e më shumë në hapësirën digjitale, dëmet nga incidentet kibernetike gradualisht po i afrohen dëmeve të shkaktuara nga aksidentet „tradicionale“ në botën reale.
RRIPAT PO, REZERVIMI JO
Kompanija Acronis kreu në fillim të këtij viti, ende para pandemisë COVID-19, një sondazh mes individëve dhe organizatave. Sipas tij, 68 për qind e përdoruesve të zakonshëm kanë përjetuar ndonjëherë humbjen e të dhënave ose pajisjeve, qoftë të tyre apo të anëtarëve të familjes. Kjo është tre pikë përqindjeje më shumë se në sondazhin e vitit të kaluar. Shqetësimet e përdoruesve të zakonshëm për sulmet ransomware (me 29 për qind), cryptojacking (me 31 për qind) dhe inxhinierinë sociale (me 34 për qind) u rritën ndjeshëm. Megjithatë, ekziston një numër i madh përdoruesish që nuk i rezervojnë ose nuk i mbrojnë ndryshe të dhënat e tyre. Kështu, ata lëvizin në botën digjitale sikur të udhëtonin me makinë pa rripa sigurie.
Kompanitë mbrohen dukshëm më shumë, por gjithsesi 42 për qind kanë përjetuar tashmë ndërprerje të operacioneve si pasojë e humbjes së të dhënave të biznesit – kjo është 12 pikë përqindjeje më shumë se vitin e kaluar. Në nivel kompanie, mbi të gjitha po rritet frekuenca e rezervimeve: është rritur ndjeshëm numri i administratorëve të IT-së që bëjnë rezervime të paktën një herë në ditë (tani 27 për qind) ose disa herë në ditë (tani 15 për qind), ndërsa po pakësohen shpejt ata që bëjnë rezervime vetëm një ose dy herë në muaj (tani 20 për qind). Por ende nuk mjafton, sepse sulmet e hakerëve synojnë veçanërisht aty ku u sjellin më shumë para. Një sulm i vetëm ndaj një organizate të pambrojtur mund të shkaktojë dëme milionëshe, ndërsa në rastin e një spitali madje të rrezikojë jetën e pacientëve.
ÇFARË ZËVENDËSOJMË MË LEHTË: TELEFONIN CELULAR APO TË DHËNAT?
Kemi të rrënjosur idenë se humbja e një sendi fizik në botën reale është më e keqe se humbja e informacionit digjital. Kjo nuk është krejtësisht e vërtetë: disa studime tregojnë se humbja e të dhënave kyçe dhe fotografive private është emocionalisht më e rëndësishme për shumë njerëz sesa humbja e telefonit celular, në të cilin ruheshin foto ose video unike.
Çfarë mund të ndodhë nëse nuk mbrohemi në hapësirën digjitale si në atë reale? Humbja e të dhënave personale dhe dokumenteve të kompanisë kërkon shumë kohë ose burime për rikuperimin e tyre. Humbja e parave si pasojë e një sulmi ransomware mund të çojë në nevojën për t'u paguar zhvatësve për rikthimin e qasjes në të dhënat kritike. Humbja e privatësisë mund të ndodhë përmes publikimit të informacionit të ndjeshëm, e-mail-eve dhe faturave të rreme, me mashtrime financiare pasuese.
Prandaj, nuk është e vërtetë që humbja ose vjedhja e pasurisë digjitale është e papërfillshme krahasuar me humbjen e pasurisë fizike. Dhe, me varësinë gjithnjë e më të madhe nga bota online, ato do të vazhdojnë të rriten.
SA FIT JENI?
Nuk mbetet gjë tjetër veçse të tërheqim më shumë vëmendje ndaj kërcënimeve, por edhe ndaj zgjidhjeve që nuk duhet të jenë as të ndërlikuara, as të shtrenjta. Nisma Bëhu Cyber Fit! synon pikërisht rritjen e ndërgjegjësimit për rreziqet në botën kibernetike. Ajo është reagim ndaj një situate ku pak njerëz e neglizhojnë me vetëdije kujdesin për shëndetin e tyre në botën reale, por nënvlerësojnë rreziqet në botën digjitale, të cilat mund të kenë pasoja po aq serioze për jetën e tyre personale dhe profesionale.
Pra, problemi më i madh nuk është siguria, por pikërisht nënvlerësimi i kërcënimeve. Në www.budcyberfit.cz individët dhe kompanitë mund të mësojnë më shumë për rreziqet aktuale në hapësirën kibernetike. Aty kanë në dispozicion një formular të thjeshtë, i cili pas plotësimit i tregon të anketuarit se cili është rezultati i tij Cyber Fit. Nisma u drejtohet konsumatorëve që përdorin kompjuterët dhe pajisjet e tyre celulare për qëllime personale, përdoruesve profesionistë dhe organizatave që përdorin më shumë kompjuterë.
Nëse duam të sillemi me përgjegjësi në jetën reale, bëjmë kontrolle parandaluese te mjeku. Nëse duam të sillemi me përgjegjësi edhe në jetën digjitale, duhet të kemi një pasqyrë të gjendjes së sistemit tonë të sigurisë kibernetike. Bëhu Cyber Fit! dëshiron të funksionojë si një vend ku individët dhe kompanitë shkojnë për kontrolle parandaluese të shëndetit të tyre kibernetik.
Ky tekst u publikua më 15. 10. në revistën Reflex
Autori i artikullit: Redaksia ZEBR.ai
